Kontrabasy

Oto szczegółowy przewodnik po świecie kontrabasów. To największy, najcięższy i najniżej brzmiący instrument w rodzinie smyczkowej. W Ambit Music nazywamy go "kręgosłupem zespołu" – w jazzie trzyma rytm, w orkiestrze daje potęgę, a w rockabilly jest wręcz instrumentem perkusyjnym.

Kupno kontrabasu to nie tylko wydatek, to zmiana stylu życia (głównie w kwestii transportu!). Oto co musisz wiedzieć, zanim ten gigant trafi do Twojego domu.

---

Kontrabas – Gigant o Wielu Twarzach

W przeciwieństwie do skrzypiec, które są dość ustandaryzowane, kontrabasy drastycznie różnią się budową w zależności od tego, co chcesz na nich grać. Instrument idealny do filharmonii będzie koszmarem dla basisty rock'n'rollowego.

1. Konstrukcja: Sklejka, Hybryda czy Lity?

To najważniejszy parametr wpływający na cenę, brzmienie i... wytrzymałość.

• Sklejka (Laminated / Plywood):

  • Budowa: Całe pudło wykonane jest z warstw prasowanego drewna (jak w meblarstwie).

  • Dla kogo: Rockabilly, psychobilly, street jazz, szkoły muzyczne (do ćwiczeń).

  • Zalety: "Pancerny". Odporny na zmiany wilgotności, temperaturę i uderzenia (np. podczas tańca z instrumentem). Jest tani.

  • Wady: Brzmienie jest krótsze, mniej szlachetne i cichsze przy grze smyczkiem.

• Hybryda (Hybrid):

  • Budowa: Płyta wierzchnia jest z litego świerku (rzeźbiona), a boki i tył ze sklejki.

  • Dla kogo: Studenci jazzu, zaawansowani amatorzy.

  • Zalety: Złoty środek. Lity przód daje piękne, głębokie brzmienie, a sklejkowe boki zapewniają wytrzymałość w transporcie.

• Lity (Fully Carved):

  • Budowa: Cały instrument wyrzeźbiony z litych bloków drewna (świerk na topie, klon z tyłu).

  • Dla kogo: Profesjonalni muzycy orkiestrowi, soliści jazzowi, filharmonie.

  • Zalety: Niesamowite bogactwo alikwotów, potężny rezonans.

  • Wady: Bardzo drogi, ciężki i niezwykle wrażliwy na pęknięcia przy zmianach pogody (wymaga nawilżaczy).

2. Rozmiar – Pułapka "4/4"

Tutaj panuje inne nazewnictwo niż w skrzypcach.

• Rozmiar 3/4: To jest STANDARD dla dorosłego mężczyzny (o wzroście od 170 do 190 cm). 90% kontrabasów na świecie to 3/4.

• Rozmiar 4/4: To instrumenty gigantyczne, używane rzadko, głównie w wielkich orkiestrach symfonicznych przez bardzo wysokich muzyków. Są niewygodne w grze solowej.

• 1/2 i 1/4: Rozmiary dziecięce.

3. Ustawienie (Setup) – Jazz vs. Klasyka

Kontrabas to surowa baza. To lutnik ustawia go pod styl gry.

• Klasyka (Smyczek/Arco):

  • Mostek jest bardziej zaokrąglony (by łatwiej trafiać w pojedyncze struny).

  • Akcja strun (wysokość nad gryfem) jest wyższa, aby struna miała miejsce na wibrację pod naciskiem smyczka bez obijania się o gryf.

• Jazz (Palce/Pizzicato):

  • Mostek jest bardziej płaski (dla szybkości).

  • Akcja strun jest niska, aby grało się lekko i szybko. Pozwala to uzyskać charakterystyczne jazzowe "mruczenie" (sustain/growl).

• Rockabilly (Slap):

  • Bardzo wysoka akcja strun i specjalne struny (często nylonowe), które generują perkusyjne "kliknięcie" o podstrunnicę.

4. Smyczek – Dwie Szkoły

Jeśli zamierzasz grać smyczkiem, musisz wybrać styl trzymania (i odpowiedni smyczek, bo różnią się żabką):

1. Szkoła Niemiecka (German Grip):

   • Smyczek trzyma się "od dołu" (podchwytem), z dłonią otwartą. Żabka jest wysoka i szeroka.

   • Gdzie: Polska, Niemcy, Europa Środkowa. Daje potężny dźwięk w orkiestrze.

2. Szkoła Francuska (French Grip):

   • Smyczek trzyma się "od góry" (nachwytem), tak jak w wiolonczeli. Żabka jest mniejsza.

   • Gdzie: Francja, Anglia, USA. Często preferowana przez solistów ze względu na finezję.

5. Struny – Dusza Brzmienia

Wymiana kompletu strun w kontrabasie to spory wydatek (od 600 do 2000 zł), więc warto wybrać dobrze:

• Metalowe: Standard orkiestrowy i jazzowy (sustain, jasność).

• Jelitowe (Gut): Oldschool. Brzmienie ciemne, głuche, krótki sustain. Używane w muzyce dawnej (Barok) i w Rockabilly.

• Syntetyczne (Nylon/Perlon): Nowoczesny zamiennik jelit. Łagodniejsze dla palców niż metal.

6. Transport – Kółko to podstawa

Kontrabas nie ma lekko.

• Do instrumentu koniecznie dokup solidny pokrowiec z dużą ilością pianki.

• Kółko do nóżki: To genialny wynalazek. Wyjmujesz nóżkę, wkładasz kółko i toczysz instrument jak walizkę. Twój kręgosłup Ci podziękuje.

Podsumowanie

Kontrabas to instrument wymagający fizycznie, ale dający niesamowitą satysfakcję – czujesz każdą nutę całym ciałem. Jeśli szukasz instrumentu do jazzu – szukaj solidnej hybrydy 3/4 z regulowanym mostkiem. Do rockabilly – bierz pancerną sklejkę.